Hannes Jónasson bóksali

Haiuies Jónasson - ókunnur ljósmyndari

Siglfirðingur - 06. júní 1957

Hannes Jónasson fæddur 10. apríl 1877. — Dáinn 2. maí 1957.

Hannes Jónasson bóksali var jarðsungiim frá Sigluf jarðarkirkju þann 14. maí s.I. Sóknarpresturinn, séra Ragnar Fjalar Lárusson, jarðsöng og fer hér á eftir brot úr útfararræðu hans:

„Veit þá enginn, að eyjan hvóta á sér enn vor, ef fólkið þorir". Þannig mælti skáldið og snlIingurinn Jónas HaJllgrímsson eitt sinn, er hann kvaddi látinn vin.
Skáldið trúði á vorið, vorið í íslenzkri þjóðarsál og hann lagði fram drjúgan skerf tii komu þess vors.

Á þessu nýja vori íslenzks þjóðlífs, sem hófst með Fjölnismönnum og stóð óslitið það sem eftir var aldarinnar, er hann fæddur öldungurinn, sem vér kveðjum í dag, Hannes Jónasson. Hann var vorsins barn. Vel mætti ávarpa hann með orðuim skáldsins:
„Á vori ertiu fæddur, með vorið í sái".

Hannes var fæddur á vori. — Ekki aðeins á vormánuði að tímatali tii, heldur einnig var hann fæddur á vori þjóðiífsins og bar sjálfur gróanda þess vors í sinni eigin sál. Þessu bera ljóð hans glöggt vitni. Hann yrkir um fcomu sólar, um buritför myrkurs, kulda og vetrar. Og sólin verður honum takn birtu, hlýju og unaðssemdar, alls þess, er mannshugurinn þráir. Hann segir:
Kom blessaða sól með birtu og yi til barnanna á landinu kaida. Og um hið nýja vor þjóðlífsins yrkir hann fagurlega á Alldarafmæh Siglufjarðar:

Á vormorgni björtum þú birtist oss öll hin blikandi nýfædda stjarna. Um hundrað ár næstu þú hefir ö l völd, þinn heiður er lof þinna barna. Um heill vora átt þú að halda vörð, flytja hagsæld og blessun í Siglufjörð. Ég efa stórlega, að sú æska, sem nú breiðir faðm sinn mót margökyns laðandi lífi á landi hér — finni í eigin barmi bærast gróanda vors og vorylinn vefjast hjarta sínu í jafn rikum mæli og Hannes Jónasson fann, þegar hann var ungur.

Saga landsins og kjör þjóðarinnar hafa vaidið því. Ég hygg, að ísienzk endurreisn síðari hluta nátjándu og fyrrihluta tuttugustu aldar hafi haft mikil áhrif á þennan gafaða og framsækna mann. Það bjó stórhuga maður í hinum fátæka og umkomulausa sveini, sem fyrst leit dagsins ljós hinn 10. apríl 1877 að Ytri—Bakka við Eyjaf jörð. —

Þar bjuggu fbreldrar hans Jónas Jónasson bóndi og sjómaður og María Sigfúsdóttir. Hannes var ungur að árum, er hann missti föður sinn. Eftir lát hans stóð móðir hans eftir, ein og efnalítil, með tvö ung böm. Heimiiið sundraðist, sonurinn varð að yfirgefa ástríka móður. — Föðurimissirinn og fráskilnaðurinn við móður sína og systur, hefur án efa mótað barnssálina meira en orð fá lýst.

Næstu árin þurfti Hannes að fara manna á miHi, oftast gat hann þó verið með móður sinni á vetrum. — Það mun hafa verið heitaista ósk unglingsins frá Ytri-Baikka um og eftir fermingu að fá að læra, en lengst af var útlitið eíkki gott hvað fjárhaginn snerti. Hannes einsetti sér þó, að hann skyldi komast í Möðruivallaskóla, - sem þá var eini skólinn á Norðurlandi, og honum tókst það.

Árið 1898 útskrifaðist hann þaðan með ágætum vitniisburði og ári síðan flutti hann til Akureyrar. Þar réðist hann starfsmaður við verzlun J.V. Havsteens kaupmanns á Oddeyri.

Árið 1900 kvæntist hann Kristín Þorsteinsdóttir fná Stóru-Oámundarstöðum í Eyjafirði. Voru þau hjón mjög samhent, stóðu saman í blíðu og stríðu í rúm 30 ár, en Kristín andaðist á bezta alldri 1932 og var öliium harmdauði, sem þekktu hann. Þau hjón eignuðust 6 börn, 3 dætur og 3 syni.

Lifa 4 þeirra föður sinn. Um áramótin 1907—'08 eru þáttaskipti í lífi Hannesar, því að þá kemur hann hingað til Siglufjarðar. Hyggst í fyrstu aðeins dvelja hér nokkrar vikur, en margt fer öðruvísi en ætlað er, og sá varð endirinn, að Hannes sótti fjölskyldu sína til Akureyrar og settist hér að.

Fyrstu 20 árin í Siglufirði gegndi Hannes JónaJsson margskonar störfum. Lengst af þetta tímabil var hann verkstjóri og umsjónarmaður helzta atvinnurekandans Sörens Goos.

Arið 1927 stofnsetti Hannes bókaverzlun hér í bæ og rak hana itil ársins 1953, er dóttir hans Kristín Hannesdóttir tók við rekstrinum.
Hannes hefir tekið mikinn þátt í félagslífi í Sighifirði í tæp 50 ár, og þá ekki sízt í samtökum bindindismanna. Hann var einn af stofnendum Framsóknarfélags Sigiufjarðar. Árið 1916 hóf hann í félaigi við Friðbjörn Níelisson blaðaútgafu hér á Siglufirði. —

Blað þeirra hét „Fram". — Átti blaðið að vera málgagn Siglufjarðar á landsins véttvangi. — Hannes Jónasson fékkst meira og minna við blaðamennsku í Sigiufirði um fjölda ára. Hann var um hríð ritstjóri Einherja og skrifaði auk þess margar blaðagreinar í siglfirzk blöð síðar, þó hann væri eigi ritstjóri.

Hannes var félagi í Rótarýklúbb Siglufjarðar um árabil. — Hann orti hið fagra ijóð við Rótarýsöng Sigluf jarðarkiúbbsinls; það ljóð, sem sungið er í lok hvers fundar. Ég get ekki stilt mig um annað en að fara með það hér, þótt það muni flestum kunnugt. Þar sér Bkáldið og hugsjónamaourinn farsæit mannkyn á guðsríkisbraut; hann segir:

Sú framtíð skal sikapast, að friður ríki á jörð, að frelsi og réttlæti haldi um mannkyn vörð, að ljóssins straumar lýsi sál hvers manns, að lífið vermist yigeislum kærleifcans. Vér Rótarýfélagar kveðjum hér hinn elzta úr hópnum. Það fellur í minn hiut, hins yngsta félaga, að þakka bonum störf og samveru að þjónustuhugsjón Rótarýsins.

Vér þökkum það alllir. Kunnastur mun Hannes vera hér í bæ og víðar fyrir Ijóð sín, enda var hann prýðlega hagorður og skáld gott. Hann hefir þó lítið viljað flíka ljóðum sínum, sézt það m.a. á því, að ljóðabók frá hans hendi kemur fyrst út á áittræðisafiaiæli hans, nokkrum dögum áður en hann dó.

Ég veit því eigi hvort honum væri greiði með því gerður að flytja hér og vitna í ljóð hans, en ég hefi samt leyft mér að gera það örlítið, enda finnst mér vel á því fara, að hinar fögru hugsanir hans sjálfs, sem hann hefir búið í yndæl ljóð komi hér fram. Hannes lætur ekkert mannlegt óviðkomandi í ljóðum sínum; — yrkisefnin eru mörg og óilík. — Mörg þeirra ber með sér blæ trúar og guðstrausts og þess, að það er góður og göfugur maður sem talar svo sem þessar hendingar:

  • Að æfinnar kveldi ég kominn er brátt,
  • ég kyrrðina bið það mér veiti.
  • Mig langar að skilja við lífið í sátt,
  • þótt lengur um framför mér neiti.
  • Ég treysti þeim krafti, sem almáttugur er,
  • að anda minn þroski og göfgi hjá sér.

Ég hóf mál mitt á því að minnast á vormenn í íslenzkri sögu, brautryðjendur, endurreisnarmenn. Ég hygg, að Hannes Jónasson hafi verið einn í þeirra hópi, a.m.k. fyrir þetta byggðarlag. — Hann er einn af gömlu Sigifirðingunum, einn af brauitryðjendunum, eins og einn vinur hans kallar hann í afmæhsgrein, honum ber því að aktorka af adhug öll hin mörgu og velunnu störf hugsjónamannsins og brautryðjandans fyrir þennan bæ. Ég veit, að allir samborgarar hans munu og gera það.

Og nú hefir Hannes Jónasson lokað hinum jarðnesku augum sínum einmitt nú, þegar sólin og vorið, sem hann þráði, er til vor að koma. En augu hans lokuðust ekki tii þess að vera svipt sól og sumri, þvert á móti, hleldur til þess að opna honuin nýtt og eilíft vor. Vér kveðjum hann því kveðju vors og sólar; kveðjum hann og færuoi honum þakkir.

Biðjum honum blessunar og Guðs eilífu náðar og kærleika, og að Drottinn Jesus Kristur frelsarinn og meistarinn mikii rétiti honum hönd sína og leiði hann til Guðs. Vér treystum því og trúuim, að hann flái trúrra þjóna laun. Vér trúum því, að hann hafi átt hina dýrmætu perlu í hjarta sínu, frelsarann Jesúm Krist, þann meistara, sem hann sjálfur svo fagurlega talar um í ljóði sínu Jól, og vil ég láta þau orð hans vera sem hinzta ósk og hvatningu til vor alla:

  • Á hverri stund, um adla ævidaga,
  • þú átt í hjarta að geyma meistarann,
  • og hugsun, orðum, ölium vierkum haga
  • eins og þú veizt, að býður sjáifur hann.
  • Þá muntu eiga ævi ljúfa,
  • bjarta við aðför dauðans fól í þínu hjarta.

Blessuð sé minriing þessa mæta samborgara.